شناسه : 153634388
در چهل و هفتمین نشست کانون تفکر آب؛

جبران تنها میزان اندکی از کسری مخازن آب استان در بارندگی‌های اخیر


در چهل و هفتمین نشست کانون تفکر آب که با حضور دبیر و اعضای کانون تفکر در پردیس آزادی برگزار شد، برنامه‌های آتی کانون مورد بررسی قرار گرفت.

به گزارش دریافتی از دبیرخانه کانون‌های تفکر، در ابتدای جلسه دکتر علی اصغر سمساریزدی دبیرکانون، دستورکار جلسه را  گزارشی از تحليل وضعيت بارندگي و جريانات سطحي استان يزد در سال آبي 97-98 و طرح موضوع چیستی و کاستی سند آمایش استان اعلام کرد.

تحليل وضعيت بارندگي و جريانات سطحي استان يزد در سال آبي 97-98

مهندس محمد علی امیربیگی مدیر مطالعات منابع آب شرکت آب منطقه‌ای یزد، عنوان کرد: متوسط بارندگي استان يزد از ابتداي سال آبي 98-97 تا پايان فروردين ماه 5/110 ميليمتر بوده كه ميزان آن  درمدت مشابه سال قبل 46.6 و درمدت مشابه متوسط دوره آماري 83.7 ميليمتر است كه نسبت به سال قبل 137 و نسبت  به متوسط  دوره آماري 32 درصد افزايش داشته است. همچنین متوسط بارندگي حوضه آبریز فلات مرکزی از ابتداي سال آبي تا پايان فروردين ماه 197.6 ميليمتر بوده كه ميزان آن  درمدت مشابه سال قبل  68.4 و درمدت مشابه متوسط دوره آماري 139.9  ميليمتر بوده است.

به گفته وی متوسط بارندگي کشور از ابتداي سال آبي تا پايان فروردين ماه 313.3 ميليمتر بوده كه ميزان آن  درمدت مشابه سال قبل  119.8 و درمدت مشابه متوسط دوره آماري 208.1  ميليمتر بوده است و متوسط بارندگي استان يزد در فروردين ماه سال جاری49.6 ميليمتر بوده كه ميزان آن در مدت مشابه سال قبل 20 و درمدت مشابه متوسط دوره آماري 16 ميليمتر است كه نسبت به سال قبل 148 و نسبت  به متوسط  دوره آماري 210 درصد افزايش داشته است. همچنین متوسط بارندگي فروردين ماه حوضه آبریز فلات مرکزی 68.1 ميليمتر بوده كه ميزان آن  درمدت مشابه سال قبل  18.3 و درمدت مشابه متوسط دوره آماري 25.5  ميليمتر بوده است.

به گفته وی متوسط بارندگي کشور از ابتداي سال آبي تا پايان فروردين ماه 89 ميليمتر بوده كه ميزان آن  درمدت مشابه سال قبل  22.5 و درمدت مشابه متوسط دوره آماري 34.1  ميليمتر بوده است.

وی تصریح کرد: ميزان بارندگي سال آبي جاري نسبت به مدت مشابه سال قبل  و دوره آماری درازمدت درتمام شهرستانهاي استان افزايش داشته که شهرستان تفت بيشترين و شهرستان يزد کمترين ميزان بارندگي را به خود اختصاص داده­اند.

وی افزود: مقايسه بارندگي استان با استان هاي مجاور نشان مي دهد استان يزد از کمترين ميزان بارش در بين همسايگان خود برخوردار است. به گفته مهندس امیر بیگی نمودار وضعيت بارندگي استان در طول 30 سال اخير  بيانگر تداوم دوره خشكسالي بوده و حتي دربرخي از سالها كه بارندگي بيش از ميانگين ساليانه بوقوع پيوسته بدليل خشكسالي سالهاي قبل تغييرمحسوسي در برون رفت از خشكسالي ايجاد نشده است.

وی عنوان کرد: متوسط بارندگي استان يزد براساس آمار 30 ساله (منتهي به سال آبي 96-97 ) حدود 92.6 ميليمتر بوده كه بدليل تداوم و شدت دوره خشكسالي هاي 10 سال اخير متوسط بارندگي در اين دوره به  84.3 ميليمتر کاهش يافته است.

وی افزود: علاوه بر تداوم خشکسالي، الگو و توزيع نامناسب زماني و مکاني بارش ها باعث گرديد در برخي از سال ها با وجود اينکه بارندگي ها نسبت به متوسط درازمدت افزايش قابل ملاحظه اي دارند اما مقدار رواناب روند کاهشي خود را حفظ نموده است. به عنوان نمونه  درسال آبي 92-91 علي رغم افزايش قابل توجه بارش ها، جريان سطحي رودخانه هاي استان نه تنها افزايش نداشته بلكه بدليل توزيع نامناسب زماني ومكاني و نوع بارش ها حدود 84 درصد كاهش داشته است.

وی اذعان داشت که خشکسالي هاي اخير باعث کاهش قابل ملاحظه جريان رودخانه ها در سال هاي اخير شد به گونه اي که آورد رودخانه­هاي استان در ده سال اخير به طور متوسط 75 درصد کاهش يافت. همچنین بارندگي مناسب در اسفند 97 و شدت و تداوم بارش هاي فروردين 98 باعث افزايش بارندگي موثر گرديد به گونه اي که بخش عمده اي از بارندگي در ارتفاعات تبديل به رواناب شده و آورد رودخانه ها در اغلب ايستگاه هاي هيدرومتري نسبت به متوسط درازمدت افزايش يافته است.

 به گفته وی حداکثر دبي سيلاب هاي اتفاق افتاده در استان مربوط به رودخانه گاشار ابرکوه در تاريخ شش فروردین ماه 1398 با دبي تقريبي 60 مترمکعب بر ثانيه است.

وی تصریح کرد: بخشي از رواناب هاي ايجاد شده در مسير رودخانه نفوذ کرده و بخش ديگري نيز وارد کفه ها  و يا بندهاي تغذيه مصنوعي شده که قسمت عمده ای از آن تبخير شده و مابقی نفوذ مي کنند. وی افزود: قسمتي از بارش ها که نفوذ مي کنند (بيشتر در مخروط افکنه ها و ارتفاعات) باعث افزايش آبدهي چشمه ها و قنوات کوهستاني و اغلب هوابين استان مي شوند. به عنوان مثال دبي چشمه غربالبيز از 50 ليتر در ثانيه به حدود 800 ليتر در ثانيه در مدت زمان کوتاه چند روزه رسيده است که چنانچه بارندگي ها تداوم نداشته باشد سريع تخليه شده و دبي آن کاهش مي يابد.

وی تصریح کرد که بارش هاي موثر اغلب در ارتفاعات و مخروط افکنه هايي اتفاق افتاده که در بالادست دشت ها و آبخوان هاي اصلي يزد هستند و بدليل حرکت کند جريان آب زيرزميني نفوذ يافته، اثر اين بارش ها روي سطح آب زيرزميني آبخوان هاي آبرفتي اصلي استان در ماه هاي بعد و با اندازه گيري سطح آب زيرزميني در محل چاه هاي پيزومتري مشخص مي شوند اما تا اينجا بنظر مي رسد جلو کسري بيشتر حجم مخزن آبخوان هاي استان گرفته شده و درصد ناچيزي از کسري حجم آبخوان هاي استان جبران شود که اين درصد بستگي به ميزان تداوم بارش ها در آينده دارد.

تدوین بیانیه موقت کانون در مورد اهمیت ادامه مصرف آب با وجود بارندگی‌های اخیر

دکتر سمسار یزدی با اشاره به میزان رواناب ایجاد شده، تصریح کرد: برنامه های مدیریت مصرف آب و تعادل بخشی که توسط شرکت آب منطقه ای یزد در دستورکار قرار گرفته است، بسیار بیشتر از مقدار رواناب ایجاد شده در بارندگی های اخیر، آب ذخیره خواهد کرد. وی تصریح کرد: بستر و حریم رودخانه های استان از چندسال پیش توسط وزارت نیرو مشخص شده است، اما مداخلاتی مانند دهیاری روستاها سبب تجاوز به حریم رودخانه و ساخت و ساز در آن شده است.

وی حل شدن مسائل مدیریت بندهای تغذیه مصنوعی و رهایی آب این بندها به منظور تغذیه در بستر رودخانه قبل از تبخیر را حائز اهمیت دانست.  

دکتر کمال امیدوارعضو هیئت علمی دانشگاه یزد با تاکید بر اینکه تاکنون هیچ متخصصی ورود به دوره ترسالی را تایید نکرده است، پیشنهاد کرد کانون در بیانیه ای بر احتمال ادامه خشکسالی، اهمیت ادامه مدیریت مصرف آب و گوشزد به مسئولان استان مبنی بر حل نشدن مسائل آب استان تاکید شود.

دکتر حسین ملکی نژاد عضو هیئت علمی دانشگاه یزد، با اشاره بر سیکلهای خورشیدی و تغییر میزان انرژی ساطع شده ازخورشید، عنوان کرد که دوره های ترسالی و خشکسالی ۱۱ ساله وجود دارد که سال گذشته پایان دوره ۱۱ ساله خشکسالی بوده است.

وی افزود: در بررسی انجام شده در میزان بارش ۲۲ سال گذشته نشان داد که دوره ی یازده ساله  گذشته نسبت به مدت یازده سال قبل‌تر از آن دوره خشک تری بوده است و بنابراین نمیتوان به طور قطع ادامه خشکسالی را پیش بینی کرد. وی پیشنهاد کرد که در آمارها میزان بارندگی به صورت حوزه ای بیان شود تا مثمرثمرتر قرار گیرد.

دکتر ملکی نژاد با اشاره به دوره برگشت ۲۵ ساله حریم و بستر، تصریح کرد: بایستی در قانون توزیع عادلانه آب تجدیدنظر شود و دوره برگشت طولانی تری در نظر گرفته شود.

مهندس امیر شریف یزدی مدیر مرکز پژوهشهای خورشیدی با تاکید بر اینکه بی نظمی های بارش پدیده ای جهانی است، پیشنهاد کرد کارگروهی متخصص برای بررسی گزارشهای کلان جهانی در این مورد تشکیل شود. وی با اشاره به پژوهش انجام شده در مورد تاثیر بارندگی شیرکوه بر دشت یزد-اردکان گفت: میزان تغذیه کمتر از آنچیزی است که تصور میکنیم و حتی اگر به دوره ترسالی نیز ورود کنیم کسری مخزن جبران نخواهد شد. وی بهترین مکان برای تغذیه را بستر رودخانه دانست.

در ادامه مهندس جواد منصوری کارشناس شرکت آب منطقه ای یزد با اشاره بر کسری ۳۴۰ میلیون متر مکعبی مخازن آبی استان در سالهای گذشته، افزود: با ادامه روند بارشها، کسری مخازن ممکن است کاهش یابد و مسئله آب استان حل نمیشود. وی تدوین بیانیه کانون در این زمینه را ارزشمند و قابل استناد توصیف کرد.

به گفته مهندس منصوری میزان بارش در مناطق کوهپایه ای در مدت کوتاه اثرگذار است اما در مناطقی چون دشت یزد_اردکان دیرتر اثر می گذارد مگر زمانی که میزان بارش به اندازه یک دور آبیاری باشد تا چاههای کشاورزی خاموش شود. وی انجام فرهنگ سازی در بعضی مناطق استان که به شکرانه بارندگی، چاههای کشاورزی را در مدت مشخصی خاموش میکنند را قابل تقدیر و اشاعه دانست. وی فروچاله ها و نشست های زمین را عاملی بر برگشت ناپذیری آب، نفوذ کمتر و افزایش احتمال سیل برشمرد.

علی اکبر قیومی مدیر مرکز فناوری پارک علم و فناوری استان نیز تهیه بیانیه ای در کانون در مورد احتمال ورود به دوره ترسالی یا ادامه خشکسالی و تاکید بر مدیریت مصرف آب را لازم دانست. وی با اشاره به تفکر مسئولین در احداث سیل بند و آبخوان، عدم تجاوز به حریم رودخانه و لایروبی رودخانه ها را بهترین روش در کنترل سیلاب برشمرد.

وی باز شدن بندها و ورود آب به بستر رودخانه را در تغذیه منابع آبی حائز اهمیت دانست. سید محمد جواد میرخلیلی مدیر پژوهش صدا و سیما پیشنهاد کرد که در بیانیه احتمال وقوع سیل و راه حلهایی برای کاهش خطر سیل نیز در نظر گرفته شود.

حسن بلندیان مدیرعامل اندیشکده صفا با اشاره بر پیش بینی یک نهاد امنیتی در وقوع سیل و عدم توجه نهادهای مسئول به آن بر ضرورت تدوین توصیه ها و پیش بینی های مناسب در برابر سیل در بیانیه تاکید کرد.

مهندس سعید سلیمی صبور بازنشسته شرکت آب منطقه ای یزد تصریح کرد که بایستی در بیانیه بر ادامه مدیریت مصرف در دوره ترسال یا خشکسال تاکید شود، چرا که در بسیاری از کشورهای پر آب نیز همواره بر مدیریت مصرف تاکید میشود. وی پیشنهاد کرد آمار بارندگیهای استان بصورت نسبی هم با دیگر استانها مقایسه شود و صرفا ارقام مطلق مبنای مقایسه نباشد.

دکتر محمد حسین معماریان عضو هیئت علمی دانشگاه یزد، با اشاره به دو نوع پیش بینی بلند مدت اقلیمی و کوتاه مدت هواشناسی عنوان کرد: در پیش بینی های بلند مدت به دلیل بررسی سناریوها و احتمالات مختلف، ممکن است با خطاهایی همراه باشد و ادعای پیش بینی دقیق دچار اشکالاتی است.

مهندس رضا فرقانی عضو هیئت علمی باز نشسته دانشگاه امام حسین، عدم انجام فعالیت های سرمایه ای در حریم رودخانه ها و مسیل ها به منظور تخلیه فوری آن در زمان نیاز را ضروری دانست. وی توجه به نفوذ و تسهیل نفوذ در کنار تغذیه مصنوعی را لازم برشمرد.

در ادامه مهندس امیربیگی در پاسخ به سوال دکتر نصرت الله امانیان عضو هیئت علمی دانشگاه یزد، در زمینه آمارگیری از وضعیت چاههای پیزومتری، عنوان کرد که حداقل زمان دوماهه پس از بارش برای اندازه گیری مذکور لازم است.وی با اشاره به پیش بینی وزارت نیرو در تاریخ ۲۵ اسفندماه در مورد وقوع سیل، لایروبی، باز شدن مسیلها و وارد نشدن به حریم رودخانه را مهم دانست.

تشکیل کارگروه بررسی سند آمایش استان

دکتر سمسار یزدی، کانونهای تفکر را از طرف مسئولین دانشگاه و پس از درخواست سازمان مدیریت و برنامه ریزی مبنی بر اعلام نظر دانشگاه نسبت به سند، مسئول بررسی سند آمایش اعلام کرد.

وی با اشاره به جلسه مشترک بین دبیران کانونها در هفته گذشته، بررسی جهت گیریهای کلی سند آمایش در حوزه آب را مهم خواند. وی از اعضا خواست تا علاقه مندی خود نسبت به بررسی سند آمایش را اعلام کنند. دکتر سمسار یزدی بررسی تبعات افزایش جمعیت و مهاجرت به استان در سند را حائز اهمیت برشمرد.

راحله سادات حسینی کارشناس دبیرخانه کانونهای تفکر، عنوان کرد که کانونهای تفکر پنج گانه دانشگاه یزد طبق ماموریت هر کانون، سند آمایش را مورد بررسی قرار داده و پس از برگزاری جلسات مشترک بین کانونها، بیانیه مشترکی شامل محورهای مقدمه و کلیات، سند چه میگوید و سند چه باید بگوید تدوین خواهد شد.

وی با ذکر توضیحاتی در مورد اهمیت سند و مدت زمان محدود برای بررسی سند آمایش، از اعضا خواست در بررسی و تقویت سند مشارکت داشته باشند. به گفته وی کانون تفکر سلامت اجتماعی تبعات مهاجرت و افزایش جمعیت در استان را بررسی خواهد کرد.

قیومی نیز تصریح کرد: ماهیت سند آمایش باید پویا باشد تا از احتمال بایکوت کردن سند توسط سازمانهای استان جلوگیری شود. مهندس شریف یزدی بر بررسی جهت گیری های سند به صورت مثبت و در حوزه های درگیر با مسائل آب تاکید کرد.

در نهایت مقرر شد دو کارگروه جهت تدوین بیانیه‌‌ی موقت با سه محور ضرورت بر ادامه مدیریت مصرف آب، یزد کم باران‌ترین استان نسبت به استانهای دیگر و احتمال ادامه خشکسالی یا ورود به دوره ترسالی و همچنین بررسی سند آمایش تشکیل شود.


آدرس کوتاه :
رای شما
میانگین (0 آرا)
The average rating is 0.0 stars out of 5.